Veel voedselgewassen rekenen op bijen om zich voort te planten via bestuiving. Zowel honingbijen als wilde bijen gaan de laatste jaren sterk achteruit. Wat kan jij doen voor wilde bijen in je tuin?

In Vlaanderen zijn er nog bijna 350 wilde bijensoorten die planten bestuiven, daarbij horen ook honingbijen, hommels en solitaire bijen. Wie wilde bijen aan het werk wil zien, moet voldoende nectarbronnen in zijn tuin voorzien en de bijen helpen te overleven. In je tuin of op je balkon kan je heel wat acties ondernemen voor wilde bijen.

Werk met bloemen

Leg een bloemborder aan. Kies voor inheemse plantensoorten en vermijd dubbele bloemen, hier zijn de meeldraden en stampers via kunstmatige selectie vervormd tot bloemblaadjes. Bijen halen hun nectar net uit die stampers en meeldraden. Met wat kalk in de bloemborder creëer je een uniek plekje waarin planten zoals slangenkruid, wilde cichorei of betonie goed gedijen.

Plant bloembollen in het najaar: vingerhelmbloem, gewone vogelmelk en boerenkrokus zijn vroege bloeiers en zijn populair bij bijen en vlinders. Die bloeien van eind februari tot begin april. Ook madeliefjes, paardenbloemen en boterbloemen kunnen tussen de bollen tot bloei komen. Wanneer de bloembollen uitgebloeid zijn en wanneer de zaden volledig gerijpt zijn, mag je opnieuw maaien (na april).

Macropis sp. op Wederik

Kies de juiste balkonplanten: Ook op een balkon kan je bijen helpen. Vervang begonia’s en petunia’s door een mix van grasklokje, wilde reseda en ezelsoren.  Opgelet, potgrond geeft een te rijke voedsellaag voor deze plantensoorten. Plant je balkonplanten dus liever in een mix van compost en leemzand.

Hang een bijenhotel op

Driehonderd van de 350 bijensoorten in ons land zijn solitair. Ze wonen in holletjes en die vinden ze steeds minder, maar daar kunnen we iets aan doen. Maak zelf een bijenhotel of koop er eentje in de winkel.

Houtstapels & zandbakken voor bijen

Bijna driekwart van alle bijensoorten nestelt in de grond. Wat kan je doen met een zandbak voor bijen? Ga aan de slag met het stappenplan uit ons gratis e-boek. Vraag het aan en download onmiddellijk onze tuingids vol ideeën en praktische tips voor je tuin, en help de wilde bijen!

Enkele bijensoorten knagen graag hun eigen nestgang uit in dood hout. Wanneer hout gesnoeid wordt, moeten ze naar een zonnige plaats gesleept worden waar ze kunnen blijven liggen en verder rotten. Dit geld ook voor (half)dode bomen in boomgaarden

Help bijen in je moestuin, op je groendak of kruidentuintje

Geef bijen een plaatsje in je moestuin en kijk toe hoe zij jou plantjes bestuiven! Laat minstens één ui of prei doorschieten en tot bloei komen. Zorg daarnaast voor wat bosaardbeitjes als bodembedekker onder de aalbessenstruiken of voor een hoekje waarin komkommerkruid en gewoon barbarakruid hun gang kunnen gaan.

Groendaken kunnen heel veel bijen aantrekken! Met de juiste plantenkeuze tover je een groendak om tot een echte bijenhemel.

In kruidentuintjes gonst het van het leven. Bloeiende lavendel, salie of marjolein zijn echte bijenlokkers. Probeer ook eens een kruidenspiraal te maken. Plant jouw kruiden in een zonnige hoek van de tuin en geniet van al het leven dat je rond de oren zoemt.

Tip van Joeri Cortens

Joeri van Natuurpunt legt in Wild Van Dieren uit hoe je bijen kan helpen om nestplaatsen te vinden. In de lente worden de eerste insecten wakker. Bijen hebben het moeilijk om een geschikte nestplaats te vinden. Help solitaire bijen door zelf een kastje te voorzien.

Zelfgemaakt bijenhotel
Gaatjes vershillende diameter voor verschillende soorten

Steek droge bamboestokjes in een oude theepot of boor gaatjes van 3 tot 8 mm in een oud blokje hout en hang je bijenhotel op een zonnig plekje op in je tuin. Bijvoorbeeld op een fruitboom. De bijen leggen eitjes en nectar in de gangetjes. De larven komen uit de eitjes en eten de nectar op. Binnen een jaartje worden het volwassen bijen die naar buiten komen wanneer de fruitbomen in bloei staan.

Het probleem van onze bijen

Veel voedselgewassen rekenen op bijen om zich voort te planten via bestuiving. Niet enkel de honingbij zorgt hiervoor; in Vlaanderen zijn er nog bijna 350 wilde bijensoorten die planten bestuiven. Wist je dat ook de hommels tot de familie van de bijen behoren? Over enkele wilde bijensoorten kan je hier meer informatie terugvinden.

Zowel honingbijen als wilde bijen gaan de laatste jaren sterk achteruit. Wat zijn de belangrijkste oorzaken van deze achteruitgang?

Gebrek aan nectarbronnen. Onderzoek in Nederland toonde aan dat ook elders de hoeveelheid bloemen op 10 jaar tijd met 34% afnam.
Pesticidengebruik. Vooral de nieuwste generatie pesticiden blijkt zeer schadelijk. In verschillende landen werden deze producten reeds verboden, maar nog niet bij ons.
Klimaatverandering. Nattere en warmere omstandigheden zorgen voor een verlengd groeiseizoen, waardoor de grasmat dichter wordt en minder bloemen bevat.
Ziekten. Als gevolg van voorgaande factoren nemen ziekten en plagen bij Wilde bijen alsmaar toe.